ادبیات و زبان‌ها

سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار، شاعر پارسی‌گوی آذری‌زبان، در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی در روستای خشکناب در بخش قره‌چمن آذربایجان متولد شد. او تحصیلات خود را در مدرسه‌ی متحده و فیوضات و متوسطه‌ی تبریز و دارالفنون تهران گذراند و وارد دانشکده‌ی طب شد. سرگذشت عشق آتشین و ناکام او که به ترک تحصیل وی از رشته‌ی پزشکی در سال آخر منجر شد، مسیر زندگی او را عوض کرد و تحولات درونی او را به اوج معنوی ویژه‌ای کشانید و به اشعارش شور و حالی دیگر بخشید. وی سرانجام پس از هشتاد و سه سال زندگی شاعرانه‌ی پربار در ۲۷ شهریور ماه ۱۳۶۷ هجری شمسی درگذشت و بنا به وصیت خود در مقبرة الشعرای تبریز به خاک سپرده شد.

مهم‌ترین اثر شهریار منظومه حیدربابایه سلام (سلام به حیدربابا) است که از شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است. این مجموعه در میان اشعار مدرن قرار گرفته و به بیش از ۸۰ زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده است. شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی -مانند قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی- نیز تبحر داشته‌است.

ناصر خسرو از شاعران، فلاسفه، حکما و جهانگردان به نام ایرانی و از شاعرانی است که قرآن کریم را از برداشته و برای اثبات عقاید خود در آثارش از آیات قرآن بهره جسته است. اشعار و نوشته های ناصر خسرو از گنجینه های شعر و ادب فارسی به شمار می آید، او انسانی صاحب سخن و توانمند است که هوای نفس را فرو نشانده و خلوص، صراحت و عزت نفس را می توان در آثارش مشاهده نمود.

رحی اجمالی بر «دیوان حافظ» با روی‌کردی عرفانی است‌. نگارنده هدف خود را از تدوین این اثر، ایجاد اولین گام برای خوانندگان در درک اشعار حافظ دانسته است. گفتاری در امتیاز و وجوه عظمت حافظ از
بهاءالدین خرمشاهی و اشاره به گفته‌هایی از محمد گلنام، قاسم غنی و محمد قزوینی پیرامون حافظ در ابتدای این اثر گنجانده شده است. واژه‌نامه و شرح مفاهیم کلیدی بکار رفته در اشعار از مباحث انتهایی این اثر
است. آب خضر، اختیار، اسم اعظم، پیر، تجلی، حضور و غیبت، خرابات، خرقه و دلق برخی از مفاهیمی است که در بخش پایانی به توضیح اجمالی درباره‌ی آن‌ها اقدام شده است.

کمدی الهی را می توان یکی‌ از مهمترین آثار ادبی جهان در طول اعصار مختلف دانست. این کتاب بدون شک بزرگترین شاهکار ادبیات ایتالیا است و نویسنده‌ی آن یعنی «دانته آلیگیری» یکی از مهمترین شخصیت‌های ادبی در جهان محسوب می‌شود.

اب مجموعه‌ اشعار نیما یوشیج شامل تمامی اشعار این شاعر بزرگ است. وظیفه‌ی مقابله و تدوین این اشعار برعهده‌ی عبدالعلی عظیمی بوده است.

نیما یوشیج پدر شعر نوی فارسی است. او در سال 1276 در شهر یوشِ استان مازندران متولد شد. خانواده‌ی او از خاندان‌های قدیمی و بااصل‌ونسب مازندران بودند. نیما به اصالت و تبار خود افتخار می‌کرد. حتی نام پسرش را شراگیم گذاشت. او این نام را از روی نام یکی از اجداد پدری‌اش انتخاب کرد. پدر نیما یوشیج به او سوارکاری و تیراندازی آموخت و او را تا دوازده‌سالگی در روستای یوش بزرگ کرد. طبیعت بعدها به یکی از مفاهیم کلیدی اشعار یوشیج تبدیل شد. او در سال 1300 نام خود را از علی اسفندیاری به نیما یوشیج تغییر داد و شعرهایش را با این نام امضا می‌کرد. نیما پس از ازدواج چندسالی به تحول در شعر فارسی می‌اندیشید؛ اما از خود شعری منتشر نمی‌کرد. اولین اشعارش در قالب شعر نو را در همان سال 1300 در منظومه‌ی «قصه‌ی رنگ ‌پریده» منتشر کرد. او از همان ابتدا با بی‌مهری و مخالفت شاعران بنام آن زمان روبه‌رو شد. منظومه‌ی قصه‌ی رنگ ‌پریده اولین اثر منظوم نیمایی بود. این اثر هنوز آن رنگ‌وبوی اشعار آینده‌اش را نداشت و منتقدان عقیده دارند که این منظومه در اصل شروعی برای تغییر در شعر خود نیما بوده است.

نیما یوشیج پیش از مرگش گفته است: «من می‌میرم و آثار شلوغ و درهم‌برهم من می‌ماند و از بین می‌رود. به من، زمان زندگی من کمک نکرد که بتوانم با آرامش کارم را بکنم.» او اشتباه می‌کرد. تاکنون افراد زیادی به گردآوری و تصحیح آثار او پرداخته‌اند. عبدالعی عظیمی از کسانی است که این وظیفه‌ی خطیر را به‌نحو احسن انجام داده است. او یک‌سال‌ونیم زمان صرف کرده تا تمام چاپ‌های مختلف مجموعه اشعار نیما یوشیج را گردآوری و بررسی کند.

کتاب ناپلئونی کوچک، اثری نوشته ی ویکتور هوگو است که نخستین بار در سال 1852 منتشر شد. این کتاب، اثر تأثیرگذاری است که هوگو در آن، حاکمیت ناپلئون سوم، امپراتور فرانسه، را به باد انتقاد می گیرد و محکوم می کند. هوگو بیشتر زمان حکومت ناپلئون سوم را در جزیره ی گرنسی در تبعید به سر برد و انتقادهایش از حاکمیت، از آن جهت از اهمیت ویژه ای برخوردار بود که او یکی از برجسته ترین فرانسوی های زمانه ی خود به حساب می آمد و افراد بیشماری برای او احترام قائل بودند. کتاب ناپلئونی کوچک دربردارنده ی مفهوم 2+2=5 به عنوان نشانه ای از انکار حقایق توسط نهاد قدرت است؛ مفهومی که بعدها توسط جورج اورول در شاهکارش، رمان «1984»، مورد استفاده قرار گرفت.